×

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 63.

Apel do ustawodawcy

wtorek, 24 styczeń 2012 06:07

Przedszkola niepubliczne protestują przeciwko wprowadzeniu zmian do Ustawy w systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. dotyczących sposobu naliczania dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych w zgodnie z Projektem z dnia 8 grudnia 2011r. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw („Projekt Ustawy”).

Chcielibyśmy zauważyć, co następuje:

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty z dn. 7 września 1991 r., art. 5 pkt 1 podmiotami uprawnionymi do zakładania i prowadzenia placówek oświatowych są:

1) jednostki samorządu terytorialnego (dalej „JST”);

2) inne osoby prawne;

3) osoby fizyczne.

W świetle Ustawy o systemie oświaty, wysokość wydatków bieżących ponoszonych przez JST stanowiąc podstawę do ustalania dotacji dla placówek niepublicznych ma bezpośredni i znaczący wpływ również na podmioty spoza sektora finansów publicznych.

Uzasadnienie do Projektu Ustawy w części dotyczącej oceny skutków wprowadzanych zmian wydaje się całkowicie pomijać sektor niepublicznych placówek oświatowych w zakresie prowadzenia wychowania przedszkolnego. Tymczasem odsetek dzieci w skali kraju korzystający z oświaty niepublicznej w zakresie wychowania przedszkolnego jest bardzo duży (14%). Uzasadnienie do ustawy zostało zatem sporządzone w sposób wadliwy, wprowadzając de facto w błąd jej czytelników (w tym parlamentarzystów pracujących nad projektem). Zmiana uzasadnienia ustawy jest warunkiem prawidłowego przebiegu procesu legislacyjnego.

Zmiana do Ustawy o systemie oświaty zgodnie z Projektem Ustawy zakłada pomniejszenie wydatków bieżących stanowiących podstawę ustalenia wysokości dotacji dla niepublicznych przedszkoli i niepublicznych form wychowania przedszkolnego o kwotę opłat za świadczenia udzielane przez publiczne przedszkola prowadzone przez gminę w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 (tj. od godz. 8.00 do 13.00), oraz opłat za korzystanie z wyżywienia w tych przedszkolach. Innymi słowy wydatki na wyżywienie i finansowane z opłat pobieranych przez JST od rodziców za opiekę nad dzieckiem przed godz. 8:00 i po godzinie 13.00 nie będą wliczane do podstawy ustalania dotacji. Dla porównania placówki niepubliczne działają zwyczajowo do godziny 18:00.

Projektowana zmiana Ustawy narusza podstawową zasadę konstytucyjną: zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Naruszenie to dotyczy przede wszystkim rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli niepublicznych. Ograniczenie zakresu dotacji (w stosunku do środków przekazywanych przedszkolom publicznym) oznacza, że ciężar wydatków zostanie przeniesiony na rodziców (idzie tu przede wszystkim o wydatki na wyżywienie). Zostaną oni pokrzywdzeni w stosunku do osób korzystających z przedszkoli publicznych. Dodajmy, że wybór przedszkola niepublicznego częstokroć jest wynikiem braku zapewnienia przez organy samorządowe pokrycia potrzeb społecznych.

Projektowana zmiana narusza również zasadę równości w stosunku do osób prowadzących przedszkola niepubliczne, prowadząc również do naruszenia zasady wolności gospodarczej (art. 20 Konstytucji). Finansowanie placówek publicznych w stopniu przewyższającym dotacje dla przedszkoli niepublicznych oznacza, że druga kategoria korzysta z nierównych i ograniczonych szans konkurencji gospodarczej z jednostkami publicznymi. Stanowi to dowód kolejnego naruszenia norm konstytucyjnych.

Proponowana zmiana obok naruszenia konstytucyjnego porządku prawnego prowadzi również do negatywnych konsekwencji ekonomicznych (społecznych). Jej wejście w życie w praktyce oznaczać będzie zdecydowane obniżenie dotacji dla placówek niepublicznych. W skrajnych przypadkach, w których samorząd zdecyduje o wysokich opłatach dla rodziców za czas przekraczający wymiar zajęć, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt Ustawy o systemie oświaty dotacja może zostać obniżona nawet do zera. Pociągnie to za sobą zamykanie placówek niepublicznych lub podwyżki czesnego dla rodziców o kwotę pomniejszonej dotacji. Negatywne skutki obniżenia dotacji będą miały zasięg ogólnokrajowy i doprowadzą do załamania się funkcjonującego obecnie systemu edukacji niepublicznej dla najmłodszych obejmującego ponad 170 tysięcy przedszkolaków!!!

Dotychczasowe zapisy Ustawy dotyczące dotacji zakładały równouprawnienie dzieci uczęszczających do przedszkoli publicznych z tymi, które uczą się w przedszkolach niepublicznych (w praktyce są to te dzieci, dla których zabrakło miejsca w przedszkolu publicznym). Proponowana zmiana łamie zasadę tego uprawnienia.

Proponowane zmiany zapisów dotyczących dotacji stoją w całkowitej sprzeczności z polityką zwiększania szans edukacyjnych, ze strategią zwiększania odsetka dzieci uczęszczających do przedszkoli i z zasadami obowiązującymi w Unii Europejskiej, do przestrzegania których Polska zobowiązała się w traktacie akcesyjnym.

Zmiana sposobu naliczania dotacji spowoduje nagłą i całkowitą zmianę zasad finansowych związanych z prowadzeniem działalności edukacyjnej w ciągu bardzo krótkiego okresu czasu. Jest to sprzeczne z art. 2 Konstytucji ustanawiającym zasadę Państwa Prawa. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego od lat ukształtowana jest linia orzecznicza, iż osoba nie może być adresatem norm prawnych zmieniających na niekorzyść jej prawa i obowiązki w trakcie rozpoczętego już przedsięwzięcia (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 listopada 1997 r. K 26/97). Zmiana zasad dokonywania dotacji w trakcie roku obrachunkowego, po uwzględnieniu w budżetach przedszkoli niepublicznych ustalonych na starych zasadach dotacji niewątpliwie narusza tę zasadę.

Z uwagi na zwiększające się potrzeby edukacji przedszkolnej mieszkańców w ciągu ostatnich 15 lat przedszkola niepubliczne rozwijały się bardzo intensywnie – ich liczba stale rosła. Rozwój ten wspierały przepisy regulujące działalność przedszkoli niepublicznych – a w ostatnich latach także punktów przedszkolnych, co w wielu regionach znakomicie rozwiązało problem z miejscami w przedszkolach. Dodatkowo Ministerstwo Edukacji Narodowej w drodze oficjalnej kampanii informacyjnej w mediach wprost zachęcało osoby fizyczne do otwierania placówek niepublicznych, co miało wpływ na wzrost liczby placówek otwieranych przez prywatnych inwestorów.

Niepubliczne przedszkola i punkty przedszkolne w Polsce stanowią bardzo ważny element edukacji najmłodszych. Powstały wszędzie tam, gdzie samorząd lokalny nie był w stanie zaoferować miejsc dla przedszkolaków w przedszkolach publicznych. W samej Warszawie w placówkach niepublicznych uczy się obecnie ok. 15.000 dzieci, co stanowi prawie 40% warszawskich przedszkolaków ogółem. W skali kraju liczba dzieci uczęszczających do placówek niepublicznych wynosi ponad 170.000 (14% przedszkolaków ogółem).

Dotacja dla niepublicznej placówki oświatowej otrzymywana z urzędu gminy jest niezwykle istotnym elementem finansowania bieżących wydatków przedszkola lub punktu przedszkolnego. Jej obniżenie doprowadzi do konieczności podwyższenia czesnego płatnego przez rodziców w placówkach niepublicznych wprost o kwotę obniżenia dotacji. Taki stan rzeczy doprowadzi do zachwiania wypracowanego przez lata systemu oświaty niepublicznej dla najmłodszych w Polsce.

Wydatki samorządów na placówki niepubliczne są znacząco mniejsze niż środki samorządowe przeznaczone na prowadzenie placówek publicznych. Placówki niepubliczne dają zatem wymierne oszczędności w porównaniu do placówek publicznych co jest szczególnie istotne w obliczu konieczności obniżania wydatków publicznych. Przy wykorzystaniu przedszkoli niepublicznych - gmina nie uczestniczy w żaden sposób w finansowaniu inwestycji związanej z uruchomieniem placówki (budynek, wyposażenie, plac zabaw itp.) a koszty funkcjonowania to jedynie 75% (lub więcej w zależności od decyzji gminy) wydatków związanych z utrzymywaniem placówki. Zmiana obecnego systemu w proponowany w Projekcie Ustawy sposób może doprowadzić do drastycznego zmniejszenia się ilości placówek niepublicznych, a co za tym idzie zmusić gminy do zakładania i ponoszenia kosztów budowy i prowadzenia dodatkowych placówek publicznych, lub w przypadku braku możliwości takich inwestycji do spadku upowszechnienia edukacji przedszkolnej. W rezultacie z czysto ekonomicznego punktu widzenia zmiana do doprowadzi do zastąpienia działającego obecnie systemu niepublicznej oświaty przedszkolnej, mniej efektywnym (droższym) systemem oświaty publicznej wymagającym większych nakładów środków publicznych. Oszczędności wynikające z faktu, iż do przedszkoli niepublicznych uczęszcza 170 tys. dzieci przekraczają dziś 0,5 mld PLN rocznie, nie wliczając oszczędności samorządów związanych z budową nowych placówek. Załamanie się sektora niepublicznych przedszkoli oznaczać będzie konieczność poniesienia przez Państwo miliardowych kosztów budowy dodatkowych miejsc przedszkolnych dla 170.000 dzieci i ponoszenia potem kosztów związanych z ich funkcjonowaniem.

Mając na uwadze powyższe apelujemy o wycofanie zmiany dotyczącej art. 90 Ustawy o systemie oświaty w brzmieniu:

„2f. Wydatki bieżące stanowiące podstawę ustalenia wysokości dotacji dla niepublicznych przedszkoli i niepublicznych form wychowania przedszkolnego pomniejsza się o kwotę opłat za świadczenia udzielane przez publiczne przedszkola prowadzone przez gminę w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, oraz opłat za korzystanie z wyżywienia w tych przedszkolach.”

I o przeprowadzenie oceny skutków takiej regulacji w Polsce zgodnie z obowiązującą procedura legislacyjną.

Tekst pisma do Ministerstwa Finansów

poniedziałek, 23 styczeń 2012 17:45

{edocs}pismomf.pdf,720,300{/edocs}